Sinh viên trong khuôn viên Trường.
Sáng Nha Trang trong veo.
Phi cơ đáp xuống sân bay Cam Ranh, một chiếc xe biển xanh đã đợi sẵn ngoài cửa đón đoàn. Chiếc xe đưa đoàn theo sườn uốn lượn của con đường biển (con đường được thế giới công nhận đẹp nhất thế giới) với một bên biển xanh ngăn ngắt, một bên núi non và chim chóc véo von. Vẫn đang thả mắt trên mặt biển thì xe đã chầm chậm men theo con đường Nguyễn Đình Chiểu rồi dừng lại dưới chân đồi Lasan. Ngay từ những bước chân đầu tiên, tôi đã có cảm giác mình không bước vào một khuôn viên trường đại học theo cách vẫn thường thấy.
Biển ở rất gần.
Gần đến mức có thể nghe thấy tiếng sóng vọng lên giữa những hàng cây. Gió mang theo vị mặn của đại dương lùa qua mái tóc, len vào từng khoảng sân, từng ô cửa và cả những bậc cầu thang đã nhuốm màu thời gian.
Tôi đứng lặng vài phút. Phía trước là màu xanh của vịnh Nha Trang. Phía sau là những giảng đường yên bình nằm nép mình dưới những tán cây cổ thụ. Ở nơi ấy, thiên nhiên và tri thức dường như không còn ranh giới. Có lẽ hiếm có ngôi trường nào lại được biển ôm vào lòng như Đại học Nha Trang. Và cũng hiếm có nơi nào mà chỉ cần hít một hơi thật sâu, người ta đã cảm thấy lòng mình chậm lại.
Người ta thường nói một ngôi trường được tạo nên bởi những tòa nhà.
Nhưng tôi nghĩ, một ngôi trường thực sự được tạo nên bởi những con người và những điều họ âm thầm gìn giữ. Trong những buổi làm việc với Ban Giám hiệu, với các thầy cô giáo và những nhà khoa học, tôi cảm nhận được điều ấy rất rõ. Không có những lời nói hoa mỹ. Không có những thành tích được nhắc đi nhắc lại. Chỉ là những câu chuyện giản dị về đào tạo, về nghiên cứu, về sinh viên, về biển và về khát vọng làm sao để mỗi công trình khoa học đều có ích cho đất nước.
Có một điều khiến tôi cảm phục.
Đó là Trường Đại học Nha Trang đã đi một chặng đường dài, từ Trường Thủy sản ngày nào nay trở thành một trường đại học đa ngành có uy tín. Thế nhưng, càng lớn mạnh, Nhà trường càng không quên nơi mình bắt đầu.
Biển vẫn là trái tim của ngôi trường.
Thủy sản, khoa học biển, kinh tế biển vẫn là những lĩnh vực được gìn giữ bằng tất cả niềm tự hào và trách nhiệm. Có lẽ bởi những người làm giáo dục ở đây đều hiểu rằng, biển không chỉ là tài nguyên. Biển còn là cuộc sống. Biển là chủ quyền. Biển là tương lai của nhiều thế hệ.
Tôi nhớ mãi buổi chiều tham quan Bảo tàng Ngư cụ.
Một thầy giáo với vóc dáng gầy gầy, nước da mặn mòi hơi biển cả dẫn chúng tôi tham quan. Tại bảo tàng không có sự hào nhoáng, chỉ có những chiếc lưới đã cũ, những mảnh gỗ bạc màu. Những dụng cụ đánh bắt ấy đã đi cùng biết bao chuyến ra khơi và nay trở thành những hiện vật trưng bày minh chứng cho cuộc sống dũng cảm của cư dân, của khát vọng vươn khơi. Những dụng cụ lần đầu tôi được nhìn tận mắt tưởng như bình dị ấy lại khiến tôi đứng rất lâu và thầm cảm phục những ngư dân đã bám biển, giữ chủ quyền biển cho nước nhà.
Tôi cứ miên man nghĩ đến những người ngư dân ấy.
Những con người cả đời đối mặt với sóng dữ, với bão giông, để đổi lấy từng mẻ cá và giữ lấy từng tấc biển quê hương. Mỗi hiện vật trong bảo tàng dường như đều mang hơi thở của biển, mang mùi nắng, mùi muối và cả mồ hôi của những con người đã dành cả cuộc đời mình cho đại dương.
Có lẽ, đó là lý do khiến việc đào tạo tại Trường Đại học Nha Trang không chỉ là truyền đạt tri thức mà đó còn là sự tiếp nối của một di sản.
Toàn cảnh Trường Đại học Nha Trang nhìn ra vịnh Nha Trang.
Nàng tiên cá trên Đồi Lasan
Giữa khuôn viên trường, tôi bắt gặp bức tượng Nàng tiên cá lặng lẽ hướng mặt ra biển. Không ai nói nhiều về bức tượng ấy. Nhưng tôi lại dừng chân rất lâu. Giữa gió biển lồng lộng, nàng tiên cá vẫn lặng im như đã đứng đó từ rất lâu, chứng kiến biết bao đổi thay của ngôi trường trên đồi Lasan. Từ khi còn là Học viện Lasan đến Trường Đại học Thủy sản và hôm nay là Trường Đại học Nha Trang. Tôi chợt thấy biểu tượng ấy thật đẹp. Không chỉ vì vẻ đẹp của một tác phẩm nghệ thuật mà bởi nó giống như một lời nhắc nhở dịu dàng rằng, con người dù đi xa đến đâu cũng cần có một nơi để hướng về. Với Trường Đại học Nha Trang, nơi ấy có lẽ chính là Biển.
Và những gương mặt sinh viên trẻ trung rạng ngời
Điều khiến tôi mỉm cười nhiều nhất trong chuyến đi lại là những gương mặt sinh viên. Các em bước đi trong niềm vui hân hoan lộ trong ánh mắt, trong bước chân và trong không gian mở, bao la của biển cả.
Mang theo những chiếc balô đầy sách. Có em ngồi đọc tài liệu dưới gốc cây. Có người say sưa trao đổi bài ngay ngoài hành lang. Có người vừa đi vừa cười rất tươi.
Tôi nhìn những gương mặt ấy và bất giác nhớ đến chính quãng đời sinh viên của mình. Tuổi trẻ, hóa ra ở đâu cũng giống nhau. Đều đầy ắp những ước mơ. Đều mang trong mình niềm tin rằng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn hôm nay. Có điều, tuổi trẻ ở Trường Đại học Nha Trang còn được lớn lên bên cạnh biển bao la, được nghe tiếng sóng mỗi ngày, được nghe biển hát, được học về biển. Và rồi sẽ có nhiều người trong số các em tiếp tục dành cả cuộc đời mình cho biển.
Chiều xuống rất chậm.
Hoàng hôn phủ lên mặt vịnh một màu vàng óng. Gió vẫn thổi. Biển vẫn rì rào như đã rì rào từ hàng nghìn năm trước. Tôi đứng trên đồi Lasan nhìn xuống thành phố, trước khi lên xe rời đi. Bất chợt, tôi hiểu vì sao người ta vẫn nói rằng có những nơi không cần hứa hẹn vẫn khiến người ta muốn quay trở lại. Bởi nơi ấy có một điều gì đó đã chạm đến trái tim mình. Trường Đại học Nha Trang, với tôi, chính là một nơi như thế. Không chỉ bởi khung cảnh đẹp như một bức tranh, không chỉ bởi bề dày truyền thống hay những thành tựu đáng tự hào. Mà bởi nơi đây luôn khiến người ta cảm nhận được một tình yêu rất thật dành cho biển, cho tri thức và cho con người.
Rời đồi Lasan, tôi ngoái nhìn ngôi trường lần nữa. Giữa màu xanh của trời và biển, những tòa nhà vẫn lặng lẽ đứng đó, bình yên như một ngọn hải đăng. Tôi tin rằng, sẽ còn rất nhiều thế hệ sinh viên bước qua những ô cửa màu xanh ấy, mang theo tri thức để đi khắp mọi miền đất nước.
Và rồi, giống như tôi hôm nay, khi đã tạm dời xa nhưng màu xanh của các ô cửa, màu xanh của biển cả và tiếng gió thổi rì rào, ngàn năm thao thiết ấy vẫn luôn cho ta cảm giác được tự do, được là chính mình. Và trong khoảnh khắc ấy tôi tin rằng mỗi sinh viên, mỗi cán bộ của nhà trường sẽ nhận ra rằng có mái trường nơi đây không chỉ lưu giữ thanh xuân, mà còn trở thành một phần ký ức đẹp nhất của đời mình. Và Tôi đã lưu giữ khoảnh khắc ấy khi lần đầu tới làm việc tại Trường Đại học Nha Trang.
Hà Nội một chiều mưa tháng 10 năm 2024
Honey